Wolontariat i staż to nie to samo
autor(ka): Małgorzata Łojkowska, poradnik.ngo.pl
Wiele organizacji pozarządowych korzysta z pomocy osób, które nie są z nimi związane umowami gwarantującymi wynagrodzenia z budżetów organizacji – wolontariuszy i stażystów. Co różni te dwie grupy osób?

Status prawny wolontariuszy / wolontariuszek dość precyzyjnie definiuje ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zgodnie z nią wolontariuszem jest osoba fizyczna, która dobrowolnie i bez wynagrodzenia angażuje się w pracę na rzecz m.in. organizacji pozarządowych, organizacji kościelnych lub administracji publicznej. Czynności wykonywane przez wolontariuszy celowo zostały nazwane „świadczeniami”, żeby odróżnić je od „pracy” wykonywanej przez pracowników. Zasady wykonywania tych świadczeń określone zostały w ustawie (o wolontariuszach czytaj tutaj: http://poradnik.ngo.pl/jak-zaangazowac-wolontariusza).

Sytuacja prawna stażystów / stażystek jest bardziej skomplikowana. Jest to związane przede wszystkim z tym, że termin „staż” bywa używany dla określenia różnych relacji organizacji ze współpracownikiem.

Praktyki studenckie

Pierwszy rodzaj stażu to taki, który realizowany jest w porozumieniu z uczelnią wyższą, delegującą do niego swoich studentów (studentki). Taką formę współpracy reguluje najczęściej umowa pomiędzy organizacją a uczelnią. Stażysta (stażystka) nie otrzymuje wynagrodzenia, ale zazwyczaj uzyskuje zaliczenie obowiązkowych zajęć na uczelni. Ta forma stażu uregulowana jest dość ogólnie ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, która staże tego rodzaju nazywa praktykami. Od wolontariatu różni je aspekt edukacyjny – organizacja musi uwzględnić w programie stażu elementy ważne dla wykształcenia absolwenta (absolwentki) danego kierunku studiów.

Praktyki absolwenckie

Drugi rodzaj stażów to staże realizowane na postawie ustawy o praktykach absolwenckich. Dotyczą one absolwentów wszelkiego rodzaju szkół. Tego rodzaju staż różni od wolontariatu nie tylko aspekt edukacyjny, ale także pewne szczególne zasady organizacji przewidziane przepisami. Ustawa stanowi, że organizacja może przyjąć na praktykę osobę, która ukończyła co najmniej gimnazjum i nie ukończyła 30. roku życia. Praktykant może otrzymywać pieniądze lub nie (z ustawy tej nie wynika więc, że staż zawsze musi wiązać się z wynagrodzeniem). Organizacja powinna z praktykantem podpisać umowę, która zwana jest umową o praktykę absolwencką. Umowa może być zawarta tylko na okres do 3 miesięcy, prawo przewiduje warunki jej wypowiedzenia.

Zakres stosowania tej ustawy nie jest jasny – z faktu, że ustawodawca uregulował tego rodzaju praktyki, nie można wprost wnioskować, że istnieje zakaz organizacji stażów w innej formie.

Staże nieregulowane ustawą

Organizacje korzystające ze środków EFS realizują programy stażowe w ramach projektów finansowanych ze środków unijnych – zasady ich organizacji regulują wówczas dokumentacje konkursowe, w których pojęcia „stażysta” i wolontariusz są używane zamiennie, co jest mylące.

Kolejny rodzaj stażów to staże realizowane na podstawie różnych autorskich programów edukacyjnych organizacji pozarządowych. Status prawny jego uczestników i uczestniczek jest niejasny. Czasem taki staż bardziej przypomina wolontariat, czasem stosunek pracy. Jeśli osoba na stażu zdobywa nowe umiejętności, uczy się, to osiąga pewien „zysk”, choć nie finansowy. Jeżeli jednak wykonuje dokładnie tę samą pracę, co pracownicy etatowi i na dokładnie tych samych zasadach, to powstaje pytanie, czym jej relacja z pracodawcą różni się od stosunku pracy, z którym nieodłącznie wiąże się wynagrodzenie?

Staż osoby bezrobotnej

Czwartą formą stażu, najbardziej uregulowaną przepisami, są staże dla osób bezrobotnych, finansowane przez urzędy pracy. Zasady ich organizacji opisane zostały w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (więcej nt. tutaj: http://poradnik.ngo.pl/staze-w-ngo).

Różny status formalny stażystów w organizacji powoduje często zatarcie granic pomiędzy stażem a wolontariatem, co powoduje z kolei pewne trudności, jeżeli organizacja decyduje się na rozpoczęcie stażów dla osób bezrobotnych kierowanych przez urząd pracy. Jeżeli organizacja traktuje ich jak wolontariuszy (nie realizując w istocie umowy zawartej z urzędem pracy), może narazić się na nieprzyjemności. Jakie więc są te różnice?

O stażach z urzędu pracy także tutaj: Staż w organizacji. Jak to działa?

Podstawa prawna:


Więcej informacji, jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – znajdziesz w serwisie poradnik.ngo.pl.
źródło: poradnik.ngo.pl
data publikacji: 2015-09-21
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!